Artykuł opisuje procesy adaptacji noworodka do życia poza łonem matki oraz przedstawia podstawowe zabiegi jakim zostaje poddany bezpośrednio po urodzeniu.
Po porodzie pierwsze chwile noworodka są pełne wrażeń, musi on zostać poddany wielu zabiegom i ocenom w celu określenia stopnia jego możliwości adaptacyjnych do środowiska poza łonem matki.
Po urodzeniu każdy noworodek zostaje bardzo dokładnie zbadany przez lekarza pediatrę, aby ocenić jego zdolności do przystosowania się do życia poza dotychczasowym środowiskiem. Aby ten bardzo ważny okres w życiu dziecka mógł przebiegać pomyślnie muszą się dokonać pewne przemiany w jego organizmie tzw. zmiany przejściowe (adaptacyjne).
Zdrowy noworodek, czyli żywo urodzony, donoszony to taki, który jest urodzony pomiędzy 38- 42 tygodniem ciąży, wykazuje w chwili urodzenia oznaki życia, tj. bicie serca, oddychanie, tętnienie pępowiny, skurcze mięśni zależnych od woli, jeżeli waży co najmniej 2501gramów w ciąży pojedynczej, w przypadku ciąży mnogiej, jeżeli jedne z nich waży co najmniej 2201g.
Okres noworodkowy to trwający u noworodków donoszonych od 14 do 28 dni po porodzie okres, w którym dochodzi do pełnego przystosowania się dziecka do zmienionych warunków życia po urodzeniu. Czas trwania tego okresu może ulec znacznym zmianom w zależności od stopnia dojrzałości noworodka po porodzie.
Bezpośrednio po urodzeniu, po zaciśnięciu pępowiny, najważniejszymi zmianami jakie się dokonują w organizmie dziecka jest rozprężenie płuc, czego następstwem jest podjęcie samodzielnego oddychania z równoczesnym ustaniem krążenia płodowego i jego przejściem na krążenie noworodkowe. Zmiany w układzie krążenia są konieczne ze względu na to, że w krążeniu płodowym zaledwie 5-10% objętości wyrzutowej krwi przepływa przez płuca, natomiast właściwie funkcjonujące krążenie pourodzeniowe potrafi zapewnić te wymagania w całości. Przez cały okres ciąży płuca dziecka nie biorą udziału w wymianie gazowej, tę funkcje w całości spełnia łożysko, zarówno dostarczając tlen do płodu jak i usuwając dwutlenek węgla.
Pozostałe zmiany w poszczególnych układach oraz narządach ( np.: czynność układu pokarmowego, nerek, wątroby ) organizmu noworodka zachodzą nieco później.
Pierwszy oddech u zdrowego, donoszonego noworodka następuje w ciągu 30-60 sekund po urodzeniu i jest reakcją odruchową na szereg zmian zachodzących w jego organizmie oraz tych, które doświadcza na skutek nagłej zmiany dotychczasowego środowiska życia. Ten moment jest bardzo ważny zarówno dla dziecka jak i dla matki, która po urodzeniu dziecka wyczekuje, aż usłyszy jego pierwszy „krzyk”, wtedy uspokaja się, ponieważ jest to dla niej pierwszy sygnał świadczący o zdrowiu maleństwa.
Po tym jak dziecko nabierze powietrza w płuca i zacznie normalnie oddychać matka zostaje poinformowana o płci dziecka oraz umożliwia się jej samodzielnej jej weryfikacji przez pokazanie dziecka. Jeszcze przed odpępnieniem maleństwa położna oznakowuje je tasiemką zapinaną na nadgarstku oraz wokół kostki na której zostaną umieszczone konieczne informacje dla jego późniejszej identyfikacji. Tasiemki wypisuje się według wzoru :
KOWALSKA „C” MARTY
ur. 23.XI.2006 roku, godz. 1245
W niektórych placówkach istnieją oczywiście pewne modyfikacje tego wzoru według indywidualnych potrzeb szpitali np. przydzielanie dzieciom numerków oraz ich umieszczanie na tasiemce dziecka. Matkę prosi się o głośne odczytanie treść zapisanej na tasiemce przed zapięciem jej dziecku w celu wyeliminowania błędu w identyfikacji noworodka oraz pełnej akceptacji oraz świadomości matki na temat tego, iż to właśnie jej dziecku przypinana jest tasiemka z jej nazwiskiem.
