5. Doustna antykoncepcja w cukrzycy

Kobieta z cukrzycą pragnąca świadomie zaplanować macierzyństwo stoi przed trudnym dylematem. Ryzyko wiąże się bowiem nie tylko z nieplanowaną ciążą ale również ze stosowaniem doustnej antykoncepcji.

Hormonalna antykoncepcja doustna może zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych poprzez wpływ na układ krzepnięcia, nadciśnienie, gospodarkę lipidową oraz węglowodanową (zwiększa zapotrzebowanie na insulinę, pogarsza nietolerancje glukozy). Ryzyko powikłań zakrzepowych zwiększa dodatkowo palenie papierosów, otyłość, trombofilia lub wywiad rodzinny w kierunku choroby zakrzepowej.

Jeśli występują 2 czynniki ryzyka z grupy drugiej zmienia to kwalifikację pacjentki do grupy trzeciej, a jeżeli natomiast występuje 1 czynnik ryzyka z grupy trzeciej i dodatkowo 1 z grupy drugiej lub trzeciej dyskwalifikuje to kobietę ze stosowania doustnej antykoncepcji (grupa czwarta).

Warunkami włączenia doustnych hormonalnych środków antykoncepcyjnych u kobiet z cukrzycą są:

- wiek < 35 lat

- nie paląca

- bez nadciśnienia

- bez nefropatii, retinopatii lub innych chorób naczyń

- BMI < 30

 

WHO opracowało klasyfikację przeciwwskazań do stosowania doustnej tabletki antykoncepcyjnej:

 

 

• 1 grupa- brak ograniczeń do stosowania OC

• 2 grupa- korzyści przeważają nad ryzykiem (np. 20-letnia palaczka, nadciśnienie ciążowe w wywiadzie)

• 3 grupa- ryzyko zazwyczaj przeważa nad korzyściami (np. cukrzyca bez zmian narządowych) – możliwe zastosowanie OC przy braku akceptacji dla innych metod i uświadomieniu pacjentce ryzyka

• 4 grupa- niemożliwe do przyjęcia ryzyko (np. zakrzepica w wywiadzie lub migrena z aurą)

Zaleca się aby podczas terapii hormonalnej u kobiet z cukrzycą monitorować ciśnienie tętnicze, masę ciała i profil lipidowy. Natomiast u kobiet bez cukrzycy, ale z przebytą cukrzycą ciążową, nadciśnieniem, otyłością lub cukrzycą w rodzinie powinno wykonywać się przesiewowe badanie poziomu glukozy co 3 lata. Podobna kontrola powinna dotyczyć kobiet z nietolerancją glukozy.

Metodą z wyboru u kobiet z cukrzycą wydaje się być minitabletka gestagenna, której wpływ na gospodarkę węglowodanową jest znikomy bądź żaden. Nie powoduje ona konieczności zwiększania dawki insuliny, ani nie wpływa na częstość lub nasilenie retinopatii. Jedyne kontrowersje występują w stosunku do lewonorgestrelu ze względu na niewielkiego stopnia zaburzenia tolerancji glukozy i skłonność do hiperinsulinizmu. Nie zaleca się jednak minitabletki gestagennej w cukrzycy powikłanej angiopatią z powodu braku pewności, co do skutków metabolicznych.

Ewentualną alternatywą dla doustnej antykoncepcji może być wkładka domaciczna, metody mechaniczne lub naturalne (kalendarzyk), wadą ich jest jednak niższy wskaźnik Pearla i mniejsza akceptacja przez pacjentki.

Opracował zespół ekspertów pod przewodnictwem
Prezesa Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
Prof.dr hab.n.med. Marka Spaczyńskiego