Z roku na rok lawinowo rośnie liczba kobiet mających problem z zajściem w ciążę lub jej utrzymaniem. Przyczyn takiego stanu rzeczy może być bardzo wiele i nie zawsze są one łatwe do zidentyfikowania. Obok problemów hormonalnych czy psychologicznych bardzo istotne jest zagadnienie wrodzonych wad anatomicznych macicy. Jaki jest ich wpływ na płodność kobiety i czy rzeczywiście uniemożliwiają one posiadanie dzieci?
Wady macicy – przyczyny i podział
Prawidłowa macica przypomina swoim kształtem gruszkę. Zbudowana jest z trzech części: trzonu, cieśni i szyjki. Trzon posiada dwa rogi, a każdy z nich połączony jest z odpowiadającym mu jajowodem, natomiast szyjka stabilizowana jest przez sklepienie pochwy.
Wady anatomiczne macicy występują u około 3% populacji kobiet w Polsce. Wynikają one z nieprawidłowości rozwoju dróg rodnych jeszcze na etapie organogenezy płodu. To wtedy parzyste przewody Mullera*, ulegają połączeniu tworząc jajowody, macicę i górną cześć pochwy. Jeżeli proces ten ulegnie zaburzeniom, rozwinąć się może szereg wad, które w mniejszym lub większym stopniu wpływają na życie kobiety.
Ogólnie wyróżniamy siedem podstawowych wad macicy:
- macica jednorożna – w tym przypadku wykształceniu uległ tylko jeden róg macicy i jeden jajowód z nią połączony,
- macica jednorożna z rogiem szczątkowym – obok jednorożnej macicy, wykształcił się drugi, nieprawidłowo zbudowany róg macicy z dysfunkcyjnym jajowodem,
- macica jednorożna z rogiem szczątkowym z jamą niekomunikującą - szczątkowo wykształcony drugi róg macicy posiada jamę niepołączoną z macicą,
- macica jednorożna z rogiem szczątkowym z jamą komunikującą – szczątkowo wykształcony drugi róg macicy posiada jamę połączoną z macicą,
- macica podwójna – najrzadsza z wad wrodzonych macicy. Wykształceniu uległy dwie macice z dwoma szyjkami macicy (niekiedy nawet dwoma pochwami lub podzieloną pochwą!),
- macica dwurożna – w budowie podobna do macicy podwójnej z tym wyjątkiem, że występuje jedna szyjka macicy, za którą wykształciły się dwa niemal pełne trzony macicy,
- macica przegrodowa – wada polegająca na występowaniu jednej macicy, której jama podzielona jest niepełną przegrodą.
fot. panthermedia
Wady macicy – wpływ na płodność
Geneza rozwoju każdej z wymienionych wyżej wad jest inna, jednak ich wpływ na płodność kobiety bardzo podobny. Mimo, że nie wszystkie randomizowane badania naukowe** potwierdzają tę tezę, uznaje się, że wady wrodzone macicy nie mają wpływu na zdolność do zajścia w ciążę. Samo zapłodnienie komórki jajowej odbywa się bowiem jeszcze w jajowodzie, i jeżeli jego budowa jest prawidłowa, proces ten przebiega bez zakłóceń. Niepowodzenie rozrodu jednak może pojawić się już na etapie zagnieżdżenia się zarodka w endometrium macicy***. Jeszcze większym problemem często okazuje się niezdolność kobiety do utrzymania ciąży.
Żeby lepiej zobrazować problemy związane z wadami macicy, posłużmy się przykładem pacjentki w wieku rozrodczym z macicą podwójną. Wada ta w praktyce oznacza, że przewody Mullera nie uległy połączeniu, a z każdego z nich wykształciła się osobna macica – zwykle mniejsza i gorzej unaczyniona. Płód w tak nieprawidłowo zbudowanej macicy ma ograniczoną przestrzeń do wzrostu, co w efekcie może doprowadzić do jego obumarcia. Innymi istotnymi czynnikami pogarszającymi szanse donoszenia ciąży, w tym przypadku, mogą być zaburzenia ukrwienia i budowy naczyń macicy, zwiększona pobudliwość i kurczliwość mięśnia macicy lub niewydolność cieśniowo-szyjkowa. W przypadkach, gdy płód nie ulegnie poronieniu może z kolei dojść do rozwoju wad wrodzonych u dziecka, zmniejszenia jego masy lub zwiększenia ryzyka konieczności wykonania cięcia cesarskiego ze względu na nieprawidłowe położenie dziecka w macicy.
