Objawy raka endometrium:

1. krwawienia pomenopauzalne z macicy -> powierzchowny rozpad i owrzodzenia utkania nowotworowego. Często są jedynym objawem
2. powiększenie macicy -> występuje dopiero, gdy masy nowotworowe wypełniają całą jamę macicy. W badaniu przez pochwę macica może być mała, twarda, atroficzna lub zmieniona mięśniakowato.
3. upławy -> zwykle poprzedzają występowanie krwawienia -> często są podtrzymywane przez uporczywe starcze zapalenie pochwy (colpitis senilis) -> dlatego w czasie leczenia colpitis senilis nie można zapominać o raku trzonu.

 

Naciekanie i przerzuty:

1.  jednoczesne wystąpienie raka jajnika i endometrium -> 15% (nie przerzut lecz pierwotne)
2. naciekanie jajowodów i jajników -> 5-10%
3. naciekanie szyjki -> 10%
4. przerzuty poprzez naczynia krwionośne i chłonne ->  później niż w raku szyjki
5. częstość występowania przerzutów do węzłów chłonnych biodrowych, zasłonowych i okołoaortalnych -> zwiększa się wraz z głębokością naciekania mięśniówki (w 30% przypadków gdy nacieka 1/3 miometrium)
6. węzły chłonne okołoaortalne zajęte są dopiero w drugim rzędzie - po węzłach biodrowych.
7. przerzuty do pochwy („przerzut wsteczny”) -> 5-10% -> głównie w górnej lub dolnej 1/3 pochwy, na ścianie przedniej.
8. przerzuty do innych narządów są rzadkie i występują późno.

 

Rozpoznanie raka endometrium:

1. abrazja frakcjonowana -> najważniejsza metoda diagnostyczna.
2. badanie dwuręczne -> często nie daje podejrzenia raka (patrz wyżej)
3. USG dopochwowe -> ocena endometrium -> metoda nowa
4. diagnostyka cytologiczna -> mało przydatna (w 60% udaje się rozpoznać raka trzonu na podstawie badania wymazów cytologicznych z szyjki). Częściej niż na tarczy komórki nowotworowe raka trzonu występują w tylnym sklepieniu (dlatego podczas zabiegu operacyjnego należy bezpośrednio po otwarciu jamy brzusznej pobrać z tylnego sklepienia pochwy wymaz do badania cytologicznego -> jego ocena ma wartość prognostyczną).
5. markery nowotworowe -> ich rola w raku trzonu macicy jest ograniczona. Stężenia Ca 125, Ca 19-9 są wysokie u ok. połowy chorych. Wskaźnikiem najbardziej wartościowym klinicznie jest Ca 125. Jego stężenie wzrasta wraz z zaawansowaniem choroby. Podwyższone stężenie przed operacją wskazuje na rozprzestrzenienie się procesu poza macicę oraz często poprzedza wznowę. Należy pamiętać, że występuje on także w raku jajnika, mięsaku macicy, oraz w nowotworach nie pochodzących z narządu rodnego.
6. histeroskopia i histerografia
7. MR