Menopauza

Menopauza – ostatnie krwawienie miesiączkowe jest granicą oddzielającą od siebie dwa okresy życia kobiety – okres premenopauzalny, związany często z występowaniem nieregularnych miesiączek i okres pomenopauzalny, w którym w warunkach fizjologicznych nie obserwuje się krwawień z macicy.

Menopauza to trwałe zaprzestanie miesiączkowania. Rozpoznaje się ją, gdy po ostatniej miesiączce nie występują krwawienia miesięczne przez okres kolejnych 12 miesięcy i nie stwierdza się żadnych patologicznych przyczyn tego stanu. Okres obejmujący 2-8 lat poprzedzających menopauzę, w którym występują zmiany rytmu miesiączkowania i pojawiają się objawy kliniczne zapowiadające menopauzę oraz okres 1 roku po ostatniej miesiączce określa się mianem okresu okołomenopauzalnego, czyli perimenopauzy.

Objaw zakończenia okresu prokreacyjnego życia kobiety jest wynikiem wygaśnięcia czynności generatywnej i nieodłącznie z nią związanej czynności hormonalnej jajnika. W okresie poprzedzającym wystąpienie menopauzy obserwuje się starzenie się jajników i stopniowy zanik komórek ziarnistych oraz wiążące się z tym stopniowe zmniejszanie syntezy estrogenów. Obecnie ok. 1/3 życia kobiety przypada na okres po ustaniu miesiączkowania. Naturalnym krokiem nauk medycznych jest działanie w kierunku poprawy jakości życia kobiet w tym czasie. W związku z tym wszystkie działania mają na celu przywrócenie kobietom po menopauzie stanu hormonalnego z okresu prokreacyjnego.

Menopauza - objawy

To stan hormonalny kobiety w okresie klimakterium jest odpowiedzialny za szereg objawów klinicznych. Wypadowe objawy klimakteryczne możemy zaklasyfikować do kilku grup, są to objawy:

• psychologiczne,
• somatyczne,
• wazomotoryczne
• seksualne.

Objawy  występują u około 80% kobiet, a u około 25% dolegliwości wazomotoryczne mogą utrzymywać się nawet przez okres dłuższy niż 5 lat. Do wczesnych manifestacji zaliczane są wynikające z zaburzeń neuroendokrynnych objawy naczynioruchowe i zmiany psychiczne. Obserwuje się również labilność emocjonalną, wzmożoną drażliwość, osłabienie pamięci i  koncentracji, zaburzenia snu,  migrenowe bóle głowy, zmiany nastroju i depresję.

W okresie menopauzy występują także zmiany atroficzne w obrębie układu moczowo-płciowego:

• suchość pochwy,
• dyspaurenia,
• częstomocz,
• dysuria,
• wysiłkowe nietrzymanie moczu 
• zaburzenia statyki narządu rodnego.

Niedobór estrogenów prowadzi do zmian zanikowych błon śluzowych w układzie moczowo-płciowym, a w następstwie do zmian zapalnych pochwy i cewki moczowej. Ma ponadto miejsce obniżenie zainteresowania życiem płciowym i spadek libido. Skóra wiotczeje, staje się cienka i sucha (zmniejszona produkcja kolagenu typu III), pojawia się dokuczliwe swędzenie, włosy stają się słabsze, łatwiej wypadają, występuje skłonność do pękania skórnych naczyń krwionośnych. Niekiedy pojawia się niewielki hirsutyzm jako następstwo względnej przewagi androgenów w stanie niedoboru estrogenów. Dość często występują objawy wysychania błon śluzowych i spojówek jako tzw. "zespół suchego oka”. Po menopauzie również sutki ulegają zmianom zanikowym, zmniejsza się w nich ilość tkanki gruczołowej i tłuszczowej, a zwiększa się ilość tkanki łącznej.

Niedobór estrogenów

Do późnych zmian wynikających z niedoboru estrogenów należą osteoporoza pomenopauzalna (inwolucyjna typu I) oraz zaburzenia w układzie sercowo-naczyniowym. Zmiany charakterystyczne dla osteoporozy pojawiają się w miejscach, gdzie znajduje się dużo kości beleczkowej: kręgi, dystalny odcinek kości promieniowej, szyjka kości udowej. Ubytek masy kostnej po menopauzie wynika z nadmiernej resorpcji kości i może prowadzić do złamań, najczęściej nadgarstka, później do kompresyjnych złamań kręgosłupa , zaś w okresie senium typowe są złamania szyjki kości udowej, które wiodą często do kalectwa i śmierci.

fot. panthermedia

Zanik czynności jajników powoduje wzrost stężenia cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL oraz spadek HDL, co jest istotnym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Po menopauzie protekcyjny wpływ estrogenów ustaje, a  choroby układu krążenia stanowią jeden z najpoważniejszych problemów  zdrowotnych kobiet w okresie przekwitania. Celem hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) jest uzupełnienie niedoboru estrogenów, co pozwala na przywrócenie komfortu i poprawę jakości życia pacjentek.
U kobiet z zachowaną macicą stosuje się hormonalną terapię zastępczą estrogenowo-progestagenową, natomiast u kobiet po histerektomii estrogenową hormonalną terapię zastępczą.