Niewiele kobiet zdaje sobie sprawę z tego, jak ogromne znaczenie dla prawidłowego przebiegu porodu ma jej stabilny stan emocjonalny. Stres, jaki najczęściej towarzyszy kobiecie zgłaszającej się do porodu powoduje wzrost poziomu adrenaliny, która blokuje wytwarzanie naturalnej oksytocyny. Skutkuje to osłabieniem lub czasami nawet wyhamowaniem akcji porodowej, znacznie spowalniając poród. Możliwość swobodnego poruszania się w obrębie sali porodowej, przyjmowania wygodnych pozycji, korzystania z przedmiotów ułatwiających relaks w czasie I okresu porodu (np. worek Sako, piłka położnicza), obecność partnera lub innej bliskiej osoby oraz życzliwość personelu są czynnikami mogącymi w dużej mierze zniwelować uczucie lęku będącego czynnikiem stresogennym. Warto pamiętać również o tym, iż odpowiednia atmosfera w otoczeniu rodzącej ma bardzo korzystny wpływ na przebieg porodu. Wykluczenie z otoczenia wszelkich agresywnych bodźców jak np. ostre światło czy też drażniące dźwięki, pozwala na lepszą koncentrację, a także zwiększa ilość wydzielanej oksytocyny. Pozytywne nastawienie i zmniejszenie stresu poprzez możliwość aktywnego uczestnictwa w porodzie to jedna z najważniejszych zalet porodu aktywnego.

Obliczono, że poród to ogromny wysiłek porównywalny do przejścia szybkim krokiem około 40 kilometrów. Nie ulega więc wątpliwości, że umiejętna regeneracja oraz oszczędność sił są elementami niezbędnymi, by bez problemu pokonać tą drogę. Odpowiednio przeprowadzane treningi relaksacyjne w przerwach międzyskurczowych umożliwiają zwiększenie efektywności wykorzystania sił podczas porodu. Pozycje z wykorzystaniem worka sako lub też przy współudziale osoby towarzyszącej umożliwiają na pełny relaks, a także zmagazynowanie sił na czas skurczów porodowych oraz okres wydalania. Wygodna pozycja, swobodny i regularny oddech, rozluźnienie wszystkich mięśni, a także zamknięcie oczu czy delikatny masaż partnera są elementami, dzięki którym rodząca może wyciszyć się oraz osiągnąć pełne odprężenie. Warto zadbać o to, by techniki relaksacyjne zostały już dobrze wyćwiczone przed porodem. Wówczas każda kobieta potrafi dobrać takie elementy relaksu, które działają na nią najbardziej pozytywnie.

Pozycje wertykalne maja duży wpływ na regularność, jak również intensywność skurczów macicy. W związku z tym rzadziej zachodzi konieczność podawania środków wywołujących lub nasilających akcję porodową. Silniejsze i częstsze skurcze są bardziej efektywne, skracając tym samym czas trwania porodu. Ruch oraz instynktowne przybieranie najdogodniejszych pozycji sprawia, że ich bolesność nie jest, aż tak bardzo odczuwana przez rodzącą.

Podczas porodu fizjologicznego, gdy główka przechodzi przez kanał rodny kość guziczna odgina się nieco ku tyłowi zwiększając wymiar miednicy kostnej. Leżąc płasko na plecach kość ta ma ograniczoną możliwość odgięcia utrudniając przechodzenie główki. Rodząca może odczuwać wówczas bóle okolicy krzyżowej. Pozycje wertykalne umożliwiają swobodne odginanie kości guzicznej zmniejszając odczuwanie bólu.

W pozycjach wertykalnych główka płodu skierowana jest ku dołowi, a naturalna siła przyciągania ziemskiego sprzyja jej prawidłowemu wstawieniu się do kanału rodnego, a także ułatwia wydalanie płodu. Poprzez większą siłę nacisku główki na szyjkę macicy następuje także szybsze i łagodniejsze jej rozwieranie, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka jej urazów.

Ze względu na fakt, iż podczas porodu aktywnego z wykorzystaniem pozycji wertykalnych napięcie mięśni dna miednicy oraz tkanek krocza jest o wiele mniejsze niż w tradycyjnej pozycji „na wznak”, przez co wydalanie płodu odbywa się łagodniej, rzadziej dochodzi do urazów krocza czy zachodzi konieczność jego nacięcia. Pozwala to na szybszy powrót położnicy do pełnej sprawności ruchowej.

Inne pozycje aniżeli pozycja „na wznak”, w jakiej najczęściej układa się rodzącą na łóżku porodowym, sprzyja lepszemu ukrwieniu łożyska oraz umożliwia lepszy dopływ tlenu do dziecka. Długotrwałe leżenie na plecach powoduje ucisk ciężarnej macicy na aortę zstępującą oraz żyłę główną wewnętrzną. Skutkuje to zaburzeniami prawidłowego dotlenienia płodu, częściej pojawiają się zaburzenia rytmu serca płodu, a u rodzącej wzmaga się uczucie zmęczenia i wyczerpania. W skrajnych przypadkach może dojść do tzw. zespołu żyły głównej dolnej, charakteryzujący się postępującymi objawami wstrząsu, który może stanowić niebezpieczne powikłanie przebiegu porodu. Poza tym pozycje te umożliwiają łatwiejsze oddychanie oraz dostosowanie sposobu oddychania z określonym rytmem skurczów macicy. Leżąc płasko oddech staje się płytki i nieefektywny.

Duża ilość ruchu w pierwszej fazie porodu oraz przybieranie pozycji kucznej, siedzącej lub klęczącej podczas wydalania płodu ułatwiają poród oraz umożliwiają dziecku łagodnie pokonać kanał rodny. Wszystkie zalety wykorzystania pozycji wertykalnych podczas porodu aktywnego łączą się ze sobą w jedną całość w efekcie czyniąc z porodu akt, który może być dla kobiety oraz jej partnera najpiękniejszym przeżyciem, niekoniecznie kojarzącym się z mimowolnym podporządkowaniem zasadom szpitalnym oraz długotrwałym bólem i wyczerpaniem. Nie można zaprzeczyć, że ilość pozytywów wynikających z wykorzystania tych pozycji jest elementem wpływającym na coraz częstsze skłanianie się ku naturze i zwiększenie ilości porodów aktywnych odbywających się w salach porodowych. Pozycje wertykalne w pełni skłaniają się do osiągnięcia skrócenia czasu trwania porodu, znacznego zmniejszenia odczuwania bólów porodowych oraz ograniczenia urazów kanału rodnego oraz główki płodu, natomiast aktywny udział rodzącej w akcie porodowym wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka powikłań porodowych.